نوار نقاله صنایع غذایی و کاربرد نوار نقاله در صنایع غذایی

نوار نقاله صنایع غذایی و کاربرد نوار نقاله در صنایع غذایی ، نوار نقاله از جمله تجهیزات حیاتی در صنایع مختلف با کاربرد های گسترده حمل و نقل و جابجایی مواد می باشد. خوانندگان محترم وبلاگ آی فودز می توانید با مطالعه این مقاله با انواع این دستگاه ها و کاربرد های آن ها آشنا شوید.

نوار نقاله چیست ؟

نوار نقاله چیست؟ دستگاه نوار نقاله که آن را به اسم های دیگری مانند کانوایر و یا تسمه نقاله نیز می شناسند. وسیله ای حمل کننده و سیستمی برای انتقال مواد است که به وسیله گیربکس صنعتی و الکتروموتور حرکت می کند. نوار نقاله دارای استفاده های مختلف و متنوعی در صنعت های مختلف از جمله صنایع غذایی می باشد.

دستگاه نوار نقاله که آن را به اسم های دیگری مانند کانوایر و یا تسمه نقاله نیز می شناسند. وسیله ای حمل کننده و سیستمی برای انتقال مواد می باشد و دارای استفاده های مختلف و متنوعی در صنعت های مختلف از جمله صنایع غذایی می باشد.

به صورت کلی در کارخانه های تولیدی و صنعت بسته بندی از نوار نقاله ها به منظور جابجا کردن و انتقال دادن محصولات استفاده می شود. تسمه نقاله ها به خصوص در فرآیند جابجایی و انتقال دادن مواد سنگین با حجم بالا کارآمد می باشند. در کارخانجات و تولیدی هایی که به منظور حمل و نقل مواد اولیه مسیرهایی طولانی باید طی شود، نوار نقاله ها در انتقال این مواد کمک بزرگی به حساب می آیند. برای انجام عمل انتقال مواد در برخی فواصل نیاز است تسمه نقاله دارای شیب شود تا جابجایی مواد با سرعت بیشتر و در شرایط مناسب تر صورت گیرد.

چگونگی عملکرد دستگاه نوار نقاله

تسمه نقاله قسمتی از سیستم های حمل و نقل و جابجایی مواد در صنعت می باشد. کارکرد این دستگاه به وسیله دو یا چند قرقره که بعضی مواقع به آن ها درامز یا طبلک نیز می گویند و به صورت پیوسته به روی حلقه ای بسته دور می زند، می باشد. تجهیزات لازم دستگاه برای این کار عبارتند از چرخ دنده ها، تعداد زیادی از قلاب ها، کمربند های لاستیکی، سطل ها. سپس کمربند به وسیله تعدادی از غلتک ها در طول مسیر هدایت می شود.

موارد استفاده از کانوایر یا نوار نقاله (Conveyor)

این دستگاه همان طور که گفته شد دارای کاربرد های گسترده ای در صنایع مختلف می باشد و از آن ها در بخش های مختلفی استفاده می شود. از جمله این بخش ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

• تسمه نقاله های بارگیری از انواع پرکاربرد این دستگاه می باشد. از آن برای حمل و نقل و انتقال هایی که به صورت خودکار انجام می شوند، استفاده می شود.
• برای بارگیری کامیون هایی که مکان بارگیری از مکان پارک آن ها بالاتر است نیز از انواع تسمه نقاله های بارگیری استفاده می شود.
• در فروشگاه ها در قسمت پیشخوان و صندوق برای حساب کردن اجناس خریداری شده، اکثرا از کمربندهای نقاله که متحرک هستند استفاده می شود.
• برای جابجایی و حرکت دادن انسان ها نیز مانند پیاده رو های متحرک و پله های برقی نیز از تسمه نقاله ها استفاده می شود.
• کانوایر ها هم چنین در خیلی از خط های تولید و صنعت های مونتاژ مورد استفاده قرار می گیرند.

این دستگاه ها بر اساس ویژگی ها و نوع استفاده مشتری در اندازه ها، اشکال و طرح های مختلف با جنس های متفاوت ساخته می شوند.

انواع دستگاه های کانوایر یا نوار نقاله

• تسمه نقاله شیب دار
• تسمه نقاله ثقلی
• تسمه نقاله های سیم دار فاقد سیم عرضی
• تسمه نقاله تسمه ای
• تسمه نقاله مغناطیسی
• تسمه نقاله چرخشی
• نوار نقاله زنجیری
• نوار نقاله بارگیری
• نوار نقاله غلتکی
• نوار نقاله ناودانی

نوار نقاله دستچین

این کانوایر در بخش های مختلف انواع تولیدی ها مورد استفاده قرار می گیرد. برای مثال در کارخانجات صنایع غذایی از کانوایر دستچین برای درجه بندی میوه ها هنگام آماده سازی مواد اولیه و یا آماده کردن میوه جات هنگام بسته بندی، استفاده می شود.

هم چنین به منظور بررسی و دستچین نمودن حبوبات های مختلف در خط بسته بندی حبوبات، از نوار نقاله دستچین استفاده می شود. این دستگاه مجهز به یک مخزن لرزاننده (ویبره) می باشد که فرآورده از درون آن بروی کانوایر ریخته می شود. فرد مسئول (اپراتور) کلیه مسیر عبور و حرکت حبوبات را تحت نظر دارد. در طول مسیر این فرد فرصت لازم برای تشخیص و جداسازی سنگ ریزه ها، شن ها، ناخالصی ها و سایر مواد زائد را از حبوبات در اختیار دارد. لذا در پایان مسیر حبوبات باید کاملا تمیز و فاقد هرگونه ناخالصی باشند و سپس به مرحله بعد منتقل شوند.

لازم به ذکر است که کلیه مراحل کار کانوایر دارای قابلیت تنظیم و کنترل کردن می باشد.

کانوایر نوار نقاله زنجیری

این نوع تسمه نقاله در صنایع مختلفی کاربرد دارد، از جمله:

صنایع غذایی، صنایع انبارداری، صنایع راه و ساختمان و معدن، سیمان، فولاد، و صنایع تولیدی.

این دستگاه به گونه ای ساخته شده است که سطح انتقال دهنده مواد آن ساخته شده از زنجیره های فلزی می باشد. عامل مشخص کننده عرض سطح انتقال دهنده مواد نیز بر اساس اندازه و حجم بسته هایی است که قرار است جابجا نماید.

در صورتی که قرار باشد تسمه نقاله در مسیری طولانی مواد را انتقال دهد، آن را به صورت ثابت در مکان مورد نظر قرار می دهند. چنانچه هدف جابجایی مواد در مسیری کوتاه باشد، می توان تسمه نقاله را به صورت متحرک و قابل جابجایی تعبیه نمود. تعیین ترتیب حرکت زنجیره ها نیز به وسیله موتور انجام می شود.

کاربرد کانوایر زنجیری در صنایع غذایی

از این نوار نقاله برای حمل و نقل و انتقال بار های بسته بندی شده به صورت های مختلف می باشد. مانند بسته بندی ها در کیسه های گونی، کارتنی و غیره.

در صنایع غذایی از این مدل دستگاه در خطوط تولید و بسته بندی محصولاتی مانند حبوبات و شکر و قند استفاده می شود. هم چنین در این صنعت برای حمل و نقل مواد اولیه با وزن سنگین، فرآورده های چرب و مواد اولیه با سایندگی زیاد مشکلاتی وجود دارد. لذا استفاده از انواع

کانوایر های مقاوم به سایش و چربی، برای حل این مشکل به تولید کنندگان صنایع غذایی کمک قابل توجهی نموده است.

هم چنین تسمه نقاله های با ویژگی های رسانایی زیاد به منظور جلوگیری از جرقه و احتراق طراحی و تولید می شوند.

تسمه نقاله های ساخته شده به صورت آجدار نیز موجود می باشند که برای حمل و نقل مواد و محصولات در بخش های شیب دار مسیر کاربرد فراوانی دارند.

انواع نوار نقاله (کانوایر) و کاربردهای تخصصی آنها در صنایع مختلف

در دنیای صنعتی امروز، نوار نقاله یا کانوایر (Conveyor) به عنوان ستون فقرات خطوط تولید، انتقال و بسته‌بندی شناخته می‌شود. این سیستم‌ها نه تنها سرعت عملیات را به طور چشمگیری افزایش می‌دهند، بلکه دقت، ایمنی و بهره‌وری کلی را نیز بهبود می‌بخشند. انتخاب صحیح نوع نوار نقاله برای هر کسب‌وکار و فرآیندی، امری حیاتی است. در این مقاله به بررسی جامع و تخصصی انواع مختلف نوار نقاله و کاربردهای منحصربه‌فرد هر یک می‌پردازیم.

۱. نوار نقاله تسمه ای (Belt Conveyor)

این نوع از نوار نقاله رایج‌ترین و شناخته‌شده‌ترین مدل در بسیاری از صنایع است. سیستم آن متشکل از یک تسمه یا نوار دائمی است که بر روی دو غلتک (درام) در ابتدا و انتها کشیده شده و توسط غلتک‌های میانی (رولر) حمایت می‌شود.

• کاربرد: انتقال مواد و محصولات در مسیرهای مستقیم و طولانی. идеال برای صنایع بسته‌بندی، غذایی، تولیدی و بارگیری کیسه و کارتن.
• مزایا: سازگاری بالا، هزینه نگهداری نسبتا پایین، قابلیت استفاده در مسیرهای افقی و شیب‌دار.

۲. نوار نقاله شیب دار (Inclined Declined Conveyor)

این مدل در واقع یک نوار نقاله تسمه ای است که با زاویه‌ای مشخص طراحی شده تا مواد را به سطوح بالاتر یا پایین‌تر انتقال دهد. برای جلوگیری از سرخوردن مواد به عقب، اغلب از تسمه‌های با سطح اصطکاک بالا یا دیواره‌های جانبی (لبه) استفاده می‌شود.

• کاربرد: بارگیری و تخلیه کامیون‌ها، اتصال خطوط تولید در طبقات مختلف، انتقال مواد به داخل سیلوها یا هاپرها.

۳. نوار نقاله ثقلی (Gravity Roller Conveyor)

ساده‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین نوع نوار نقاله که هیچ نیروی محرکه خارجی ندارد. در این سیستم، محصولات تحت نیروی جاذبه زمین و توسط غلتک‌های آزاد (رولر) به حرکت درمی‌آیند. برای استفاده بهینه، نیاز به یک شیب ملایم دارد.

• کاربرد: بسیار رایج در انبارها برای انتقال دستی پالت‌ها و کارتن‌ها، خطوط دستچین (سورتینگ) و توزیع، به عنوان میزهای جمع‌آوری و تجمع در انتهای خط تولید.

۴. نوار نقاله غلتکی (Powered Roller Conveyor)

برخلاف نوع ثقلی، این نوار نقاله مجهز به یک سیستم محرک (通常 با استفاده از تسمه، زنجیر یا موتورهای DC) است که غلتک‌ها را به چرخش درمی‌آورد. این سیستم کنترل کاملی بر روی حرکت محصولات دارد.

• کاربرد: انتقال محصولات سنگین مانند پالت‌ها، استفاده در سیستم‌های اتوماسیون پیشرفته و جایی که نیاز به توقف و کنترل حرکت محصول است (مانند ایستگاه‌های بارکدخوانی).

۵. نوار نقاله زنجیری (Chain Conveyor)

در این نوع، به جای تسمه یا غلتک، از زنجیر برای کشیدن و انتقال مواد استفاده می‌شود. این طراحی امکان جابجایی مواد بسیار سنگین، داغ یا دارای لبه‌های تیز را فراهم می‌کند.

• کاربرد: صنایع فولاد و ذوب‌آهن (برای انتقال شمش‌های داغ)، صنایع خودروسازی (برای انتقال شاسی ماشین)، انتقال پالت‌های بسیار سنگین.

۶. نوار نقاله ناودانی (Trough Belt Conveyor)

این نوار نقاله نوعی از نوار نقاله تسمه ای است که در آن غلتک‌های میانی به شکل یک شیار یا ناودان (Trough) قرار گرفته‌اند. این طراحی باعث می‌شود تسمه در مرکز فرورفته شده و از ریزش و پرتاب مواد فله (مانند شن، ماسه، زغال سنگ، غلات) به بیرون جلوگیری کند.

• کاربرد: معادن، صنایع سیمان، کشاورزی و غلات، فرآوری مواد معدنی و هر جایی که نیاز به انتقال مواد فله در حجم بالا و مسیرهای طولانی است.

۷. نوار نقاله مغناطیسی (Magnetic Conveyor)

این نوار نقاله تخصصی یا از یک تسمه با آهنرباهای دائمی ساخته شده یا در زیر یک نوار نقاله معمولی، یک صفحه مغناطیسی نصب می‌شود. این نیروی مغناطیسی مواد فرومغناطیس (عمدتا فلزی) را به سطح تسمه چسبانده و حتی در سطوح عمودی و وارونه نیز آن را انتقال می‌دهد.

• کاربرد: جداسازی و انتقال ضایعات فلزی، صنایع بازیافت، صنایع غذایی برای انتقال قالب‌های فلزی، خنک‌سازی تراشه‌های فلزی با روغن.

۸. نوار نقاله بارگیری (Loading Conveyor)

این اصطلاح معمولاً به نوار نقالههای قابل حمل و انعطاف‌پذیر اشاره دارد که برای بارگیری و تخلیه کامیون‌ها، کانتینرها و واگن‌ها استفاده می‌شوند. طول، ارتفاع و زاویه آنها معمولاً قابل تنظیم است.

• کاربرد: انبارداری، باراندازها، فروشگاه‌های زنجیره‌ای برای جابجایی کارتن‌ها از کامیون به انبار و بالعکس.

۹. نوار نقاله چرخشی (Rotary Conveyor)

این نوع نوار نقاله که اغلب به صورت میزهای دوار (Turntable) یا کانوایرهای با زاویه چرخش ۹۰ درجه ساخته می‌شوند، برای تغییر جهت محصولات در خط تولید استفاده می‌شوند. آنها مسیر حرکت را بهینه کرده و از به‌وجود آمدن گلوگاه جلوگیری می‌کنند.

• کاربرد: اتصال دو خط تولید عمود بر هم، تغییر مسیر محصولات برای ورود به ایستگاه‌های مختلف، تجمع موقت محصول.

۱۰. نوار نقاله دستچین (Sorting Conveyor)

این نوار نقاله یک سیستم پیشرفته و اتوماتیک است که برای تفکیک، دسته‌بندی و هدایت محصولات به مسیرهای از پیش تعیین‌شده استفاده می‌شود. مکانیزم‌های دستچین مختلفی مانند منحرف‌کننده‌های انگشتی (Pusher)، تسمه‌های متقاطع (Cross Belt) و سطل‌های چرخان وجود دارد.

• کاربرد: مراکز پست و لجستیک، انبارهای بزرگ (مانند آمازون)، خطوط بسته‌بندی نهایی.

۱۱. تسمه نقاله های سیم دار فاقد سیم عرضی (Wire Mesh Belt Conveyor)

این نوار نقاله از تسمه‌های توری‌مانند از جنس فولاد ضدزنگ ساخته شده‌اند که فاقد سیم‌های عرضی (کراس‌راد) هستند و باعث انعطاف‌پذیری بیشتر و حرکت نرم‌تر می‌شوند. این طراحی امکان عبور هوا، مایعات و حرارت را فراهم می‌کند.

• کاربرد: خطوط آبکاری، خشک‌کن‌های صنعتی، کوره‌های پخت، خطوط انجماد (IQF) و شستشو به دلیل مقاومت در برابر دما و خوردگی بالا.

جمع‌بندی نهایی

همانطور که مشاهده کردید، دنیای نوار نقاله ها بسیار گسترده و تخصصی است. هر یک از انواع ذکر شده برای رفع نیاز خاصی در صنعت طراحی و ساخته شده‌اند. انتخاب بهترین نوع نوار نقاله به عواملی مانند جنس ماده قابل انتقال (بسته یا فله)، وزن، مسیر انتقال، محیط عملیاتی (دما، رطوبت، خورندگی) و سطح اتوماسیون مورد نیاز بستگی دارد. مشاوره با متخصصان این حوزه می‌تواند به شما در انتخاب بهینه‌ترین نوار نقاله برای افزایش بهره‌وری خط تولید کمک شایانی کند.

---

پرسش های متداول: