اسپکتروفتومتر یا طیف سنج نوری، برای سنجش و اندازه ‌گیری کمّی ویژگی های بازتاب یا انتقال ماده به عنوان تابعی از طول موج است. در این راهکار با استفاده از مقدار اندازه جذب نور در نمونه‌، غلظت مواد مورد نظر در آن را تعیین میشود. از این روش میتوان جهت تجزیه و تحلیل نمونه ‌های DNA و RNA استفاده کرد. اسپکتروفتومتری از الکترومغناطیسی نور مرئی، اشعه ماوراء بنفش و مادون قرمز بهره میبرد.

در دستگاه طیف‌ سنج نوری، جذب یا انتقال ماده به وسیله رنگ قابل مشاهده و تعیین، میگردد. به عنوان مثال محلولی که هیچ طول موج مریی را عبور نمی ‌دهد به‌ صورت تئوری رنگ سیاه دارد. و محلولی که همه طول مرئی را عبور داده و جذب نکند رنگ سفید دارد. اگر محلول نمونه رنگ قرمز را جذب نماید به رنگ سبز ظاهر می‌شود زیرا که سبز رنگ مکمل قرمز میباشد. اسپکتوفتومترهای مریی در عمل به منظور خرد کردن طیف طول موج معینی از یک منشور استفاده می‌کنند. ( فیلتر امواج نوری دیگر) به همین علت است که از نمونه محلول طیف ویژه ‌ای از نور عبور می‌کند.

انواع

دستگاه های اسپکتروفتومتری دو دسته بندی اصلی ” پرتویی و دو پرتویی” دارند. روش کار اسپکتروفتومتر دو پرتویی، این است که شدت نور را میان دو مسیر باهم مقایسه می کند. که یک مسیر دارای نمونه مرجع  و مسیر دیگر دارای نمونه مورد مطالعه است. اما در اسپکتروفتومتر تک پرتویی، شدت نور نسبی پرتو را قبل و بعد از گذاشتن نمونه مورد مطالعه اندازه گیری می کند. هر چند که مقایسه اندازه گیری های دستگاه های دو پرتویی پایدارتر و آسان تر میباشد اما دستگاه های تک پرتویی قابلیت داشتن دامنه دینامیکی بیشتری را دارند. افزون بر این، بعضی از وسایل تخصصی نظیر اسپکتروفتومترهایی که بر روی تلسکوپ یا میکروسکوپ نصب گشته اند، به خاطر عملی شدن، تک پرتویی هستند.

نحوه عملکرد دستگاه

نمونه و معرف

اندازه گیری پروتئین، قند، چربی، آنزیم و … از طریق موادی صورت میگیرد که در برخورد با این مواد کمپلکس رنگی ایجاد میکنند. به این مواد معرف میگویند. که از مواد آلی یا معدنی تولید میشوند. روش کار به این شکل است که حجم مشخصی از نمونه مورد مطالعه را با میزان معینی از یک یا چند معرف (بسته به نوع تست) مخلوط میکنند. تا کمپلکس رنگی ایجاد شود. که ضعف یا شدت رنگ به مقدار ماده مورد مطالعه در آن حجم از نمونه بستگی دارد. بعضی از این واکنش ها به زمان و دمای معینی جهت انجام واکنش و به ایجاد رنگ احتیاج دارند.

کارکرد دستگاه

پس از آن مقدار رنگ ایجاد گشته در دستگاه های اسپکتروفتومتر از روش طول موج مشخصی که رنگ تشکیل شده در آن حداکثر جذب نوری را دارد اندازه گیری میگردد. به این صورت که نور به کمپلکس رنگی تشکیل شده در نمونه، تابانده می شود. مقداری از این نور جذب گشته و مقداری نیز عبور می کند. سپس در طرف دیگر دستگاه نور عبور کرده، به وسیله سلول های حساس به نور اندازه گیری شده. و با این روش میزان جذب نور کمپلکس رنگی به دست می آید. و با انجام محاسباتی، مقدار ماده مورد مطالعه در هر میلی متر مکعب از نمونه به دست می آید.

کاربرد دستگاه اسپکتروفتومتر در صنایع غذایی

تقلب در مواد غذایی یک مسئله اقتصادی و اخلاقی جدی میباشد. که در صنایع غذایی سراسر جهان موثر است.  نگرانی زیادی در زمینه کیفیت محصولات غذایی در بازار های جهانی وجود دارد. چرا که تقلب در آنها می تواند منجر به  آسیب سلامتی مصرف کننده و خسارت مالی شود. در این زمینه ، تکنیک های آنالیز مواد غذایی، به خصوص تکنیک های اسپکتروفتومتری در صنایع غذایی ، ابزار مفید و کاربردی هستند. چرا که آنها نمونه مورد آنالیز را از بین نبرده و بقایای سمی نیز تولید نمی کنند.

روغن

یکی از موارد کاربرد دستگاه اسپکتروفتومتر در صنایع غذایی جهت سنجش خصوصیات کیفی و کمی ترکیبات نمونه مورد مطالعه میباشد. روغن زیتون ارزش غذایی بالاتر، ویژگی های حسی بهتر و ارزش تجاری بیشتری نسبت به روغن های معمولی دارد. از این رو با افزودن روغن های گیاهی دیگر به روغن زیتون تقلب هایی صورت میگیرد. از این دستگاه میتوان برای بررسی روغن‌ های گیاهی استفاده نمود. نتایج نشان داده است که استفاده از روش اسپکتروفتومتری در صنایع غذایی بسیار کاربردی است.

قهوه

قهوه یکی از نوشیدنی های پرمصرف دنیا است. انواع قهوه ها نسبتاً زیاد هستند. به همین علت، برای جلوگیری از تقلبات در قهوه دستورالعمل هایی تعیین شده است. که از دستگاه طیف سنج بهره برده میشود. به گفته محققان، این راهکار نسبت به سایر روش های معمول مزایایی دارد. زیرا تجزیه و تحلیل سریع، ساده و دقیق درمورد عصاره قهوه از این طریق حاصل میشود. همه موارد ذکر شده از کاربرد های دستگاه اسپکتروفتومتر در صنایع غذایی میباشد.

خرید دستگاه اسپکتروفتومتر

شما میتوانید انواع تجهیزات آزمایشگاهی مورد نیاز خود را به آسانی از طریق همین صفحه در سایت آی فودز تهیه کنید .برای دریافت مشاوره تخصصی و اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید.

مقایسه ( 0 مورد )